Một số biện pháp rèn kỹ năng đọc diễn cảm cho trẻ mẫu giáo 4- 5 tuổi” làm đề tài của mình

26/04/2009 12:00 Sáng 0 phản hồi

Mỗi chúng ta ai cũng biết “Trẻ em là tờ giấy trắng”.Chính vì vậy việc phát triển vốn từ cho trẻ là nhiệm vụ hàng đầu của giáo dục mầm non ,như BácHồ đã nói :

“Dạy trẻ cũng giống như trồng cây non

Trồng cây non được tốt thì sau này các cháu thành tốt”

Một trong những bộ môn của ngành học mầm non mà tôi quan tâm để đầu tư thực hiện nhiệm vụ trên đó là bộ môn cho trẻ làm quen với văn học .Đặc biệt là việc giúp trẻ có vốn từphong phúvà khả năng diễn đạt mạch lạc được tôi quan tâm nhất khi cho trẻ tiếp xúc với tác phẩm văn học ….

I. ĐẶT VẤN ĐỀ

 

Mỗi chúng ta ai cũng biết “Trẻ em là tờ giấy trắng”.Chính vì vậy việc phát triển vốn từ cho trẻ là nhiệm vụ hàng đầu của giáo dục mầm non ,như BácHồ đã nói :

“Dạy trẻ cũng giống như trồng cây non

Trồng cây non được tốt thì sau này các cháu thành tốt”

Một trong những bộ môn của ngành học mầm non mà tôi quan tâm để đầu tư thực hiện nhiệm vụ trên đó là bộ môn cho trẻ làm quen với văn học .Đặc biệt là việc giúp trẻ có vốn từphong phúvà khả năng diễn đạt mạch lạc được tôi quan tâm nhất khi cho trẻ tiếp xúc với tác phẩm văn học .

Đối với tôithì việc đọc diễn cảm có nghệ thuật lại có ý nghĩa to lớn hơn nhằm giúp trẻ cảm thụtác phẩm một cách trọn vẹn và đầy đủ hơn. Qua đó trẻ tái tạo lại bằng hình ảnhnhững gì đã nghe được và gợi lên ở trẻ những tình cảmcảm xúc nhất định; trẻ chú ý say mê với cốt truyện và các hình tượng của tác phẩm tự sự với âm thanh nhịp điệu, nhạc vần của thơ ca. Điều đó là tiền đề cho sự hình thành và phát triển nhân cách , đạo đức cho trẻ thơ.

Mặt khác đọc, kể tác phẩm văn học một cách diễn cảm là một trong những nội dung cơ bản của môn văn học và phương pháp cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học ở lớp mẫu giáo. Vì vậy không những đọc, kể diễn cảm cho trẻ nghe mà còn phải rèn luyện cho trẻ kỹ năng đọc, kể diễn cảm tác phẩm văn học để tạo điều kiện cho trẻ phát triển vốn từ và thể hiện những kỹ năng, kiến thức mà mình đã học.

Trong quá trình thực tiễn ở trường mầm non tôi thấy kỹ năng đọc diễn cảm của trẻ mẫu giáo chưa được tốt và còn nhiều hạn chế: chỉ có một số ít trẻ biết đọc kể diễn cảm, việc đọc kể tác phẩm còn mang tính chất thuộc lòng chứ chưa thể hiện một cách diễn cảm, thậm chí có trẻ còn đọc chưa đúng, một số trẻ còn ngọng lắp… do đó gây rất nhiều khó khăn đối với việc luyện kỹ năng đọc- kể diễn cảm cho trẻ, từ đó dẫn đến kết quảgiáo dục chưa cao. Từthực tiễn này nên tôi đã chọn đề tài : “Một số biện pháprèn kỹ năng đọc diễn cảm cho trẻ mẫu giáo 4- 5tuổi” làm đề tài của mình .

 

II.GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

A. Cơ sở lí luận

1. Ý nghĩa của việc rèn luyện kỹ năng đọc diễn cảm cho trẻ mẫu giáo 4- 5 tuổi

Như chúng ta đã biết trẻ mẫu giáo 4 -5tuổi còn nhiều hạn chế về khả năng diễn đạt và tư duy chưa phát triển cao vì thế việc rèn kỹ năng đọc diễn cảm cho chúng có ý nghĩarất to lớntrong phát triển toàn diện nhân cách cho trẻ.

Đọc diễn cảm giúp trẻ phát âm rõ ràng ( đảm bảo sự nghiêm ngặt chính âm)

Phân biệt từ , cụm từ, câu,đoạn với cấu trúc chính xác ( chính tả và ngữ pháp)

Tái tạo đầy đủ nội dung ý nghĩa tác phẩm trên cơ sở nắm vững sự thống nhất giữa cái biểu đạt ( hình thức nghệ thuật ) và cái được biểu đạt ( tư tưởng nghệ thuật ) làm nên chỉnh thể toàn diện của tác phẩm.

Đọc diễn cảm là giọng đọc hay đọc đúng, biết phối hợp giữa chất giọng tự nhiên với các nội dung tác phẩm .

Biết làm chủ giọng đọc và kỹ thuật đọc phù hợp với giọng điệu cảm xúc của nhà văn và nghĩa của văn bản

2. Đặc điểm tâm lý của trẻ mẫu giáo 4 -5 tuổi

-Tốc độ hình thành các phản xạ có điều kiện ở trẻ mẫu giáo 4 -5 tuổi chưa tăng cao

-Sự vận dụng ngôn ngữ diễn cảmvào cuộc sống sinh hoạt hàng ngày còn ít

- Tư duycủa trẻ 4 – 5 tuổi chưa cao điều đó giúp chúng ta hiểu rằng việc dạy kỹ năng đọc diễn cảm còn nhiều khó khăn.

3 ..Định nghĩa thế nào là đọc diễn cảm

Đọc diễn cảmlà làm nổi bật đặc điểm, cảm xúc thẩm mỹ và đời sống tinh thần của tác phẩm, tạo ra mối quan hệ xúc động riêng tư của người đọc với tác phẩm.

4 .Những tiêu chí đánh giá năng lực đọc diễn cảm của trẻ

a. Có khả năng đọc các loại thể văn học khác nhau

Biết phát huy ưu thế chất giọng với từng loại thể văn học phù hợp và ưa thích.

b. Đọc rõ ràng mạch lạc

Đọc sáng hết mình, vang hết nhạc của ngôn ngữ nghệ thuật trong tác phẩm

c. Đọc thể hiện được âm điệu chủ đạo của bài văn và đó cũng là tình cảm thẩm mỹ của tác phẩm

d. Thể hiện sự hiều biết mối quan hệ giữa phương diện hình thức thực nghiệm ( phương tiện biểu đạt) và nội dung ý nghĩa tư tưởng văn học ( cái biểu đạt) của bài văn. Biết ngắt giọng, nhấn trọng âm lô gic, đọc đúng ngữ điệu câu hỏi, khẳng định, phủ định nhấn giọng những sắc thái biểu cảm cần thiết như: vui sướng, buồn rầu, xúc động tự hào, truyền đạt được ý tưởng tác giả. Biết nhấn mạnh tô đậm những yếu tố hình thức, nghệ thuật trung tâm và độc đáo của bài văn trong mối quan hệ làm sáng tỏ nội dung chủ đề và tư tưởng nghệ thuật của tác phẩm .

e.Đọc thể hiện được cảm xúc và sự hiểu biết riêng về tác phẩm và có những biểu hiện sáng tạo trong biện pháp đọc.

g. Biết khai thác những ưu điểm và hạn chế nhược điểm của cá nhân trong khi đọc. Có giọng đọc chân thực, bảo tồn được mối quan hệ truyền cảm giao lưu với người nghe.

B. Cơ sở thực tiễn

1. Vài nét về trường mầm non

Trường mà tôi chọn là địa điểm tiến hành điều tra là trường mầm non Yên Hoà – nơi tôi đang công tác . Trình độ phát triển cá nhân ở đây nói chung thuộc mức độ trung bình và có thể đại diện cho toàn bộ trẻ ở lứa tuổi này và đạt tiêu chuẩn khách quan của đối tượng được chọn nghiên cứu . ở đối tượng nghiên cứu , tôi chọn trẻ mẫu giáo nhỡ, 20 cháu

2. Điều tra vấn đề có liên quan đến đề tài

Kỹ năng đọc diễn cảm của trẻ mẫu giáo 4 -5 tuổi

-Phương pháp điều tra:

Sử dụng phương pháp đàm thoại

-Nội dung điều tra:

Dùng hệ thống các câu hỏi để đàm thoại cùng trẻ.

Câu hỏi

-Các con có thích nghe kể chuyện và đọc thơ không?

-Lớp mình đã được cô giáo dạy những bài thơ gì?

- Khi đọc thơ thì chúng mình phải đọc như thế nào? đọc nhanh hay đọc chậm

- Các con thích bài thơ nào nhất?

- Cháu Linh cho cô biết bài thơ “Gấu Qua Cầu”mà cháu thích nói về con gì và chúng làm gì ?

- Linh đọc bài thơ này cho các bạn nghe nhé!

- Còn bạn nào biết đọc thơ hay giống nhưbạn Linh không?

- Vậy còn kể chuyện thì sao? Bạn nào kể được chuyện

- Các con được nghe truyện “ Dê con nhanh trí” chưa?

- Các con cho cô biết trong câu chuyện giọng Con Sói như thế nào ?

-Vậy bạn dê conrụt rè hay dứt khoát

- Dê con có nhanh tríkhông?

- Cô mời một bạn thật giỏi kể cho cô và các bạn nghe câu chuyện

“ Dê con nhanh trí”

- Kết quả điều tra :

Sau khi thực nghiệm nội dung điều tra, tôi đã thu được kết quả sau: 10/20 đọc được thơ, 4/20 trẻ chưa biết ngắt nghỉ giọng. 5/20 trẻ chưa thể hiện được tình cảm qua giọng đọc.

* Nhận xét chung:

Khi đàm thoại với trẻ về bộ môn “ cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học” tôi thấy nhiều cháu đã biết đọc thơ, tuy nhiên xét về mặt diễn cảm thì chỉ có một vài trẻ có kỹ năng này. Phần lớn các cháu còn chưa biết xác định giọng điệu của các câu thơ. Qua đó ta thấy rằng vấn đề đọc diễn cảm của trẻ mẫu giáo nhỡ chưa được quan tâm nhiều.

3. Trao đổi với giáo viên, với phụ huynh:

a. Trao đổi với giáo viên ( giáo viên chủ nhiệm lớp 4 -5 tuổi)

Thời gian: 12/2008

Họ tên giáo viên : NguyễnThị Thanh Huyền

* Nội dung trao đổi:

Câu hỏi:Xin chị vui lòng cho biết việc rèn kỹ năng đọc diễn cảm cho trẻ 4 -5tuổi được thực hiện ở trường ta lâu chưa?

Trả lời:Việc rèn luyện kỹ năng đọc diễn cảm cho trẻ 4 -5tuổi được thực hiện chưa lâu lắm, khoảng 3 năm trước đây.

Câu hỏi:Vậy chị có suy nghĩ gì về việc rèn kỹ năng đọc diễn cảm cho trẻ?

Trả lời: Việc rèn kỹ năng đọc diễn cảm cho trẻ, nhất là trẻ 4 -5tuổi là rất cần thiết. Nó không những giúp trẻ cảm thụtốt tác phẩm má còn giúp trẻ có tính mạnh dạn trong các hoạt động khác.

Câu hỏi:Xin chị cho biết việc rèn kỹ năng đọc diễn cảm cho trẻ 4 -5 tuổi có những khó khăn gì?

Trả lời: Với trẻ 4 -5tuổirèn kỹ năng đọc diễn cảm là rất khó khăn. Bởi vì tlứa tuổi này tư duy của trẻ chưa cao vì vậy việc trẻ thuộc được thơ, truyện đã là khó khăn. đề rèn luyện kỹ năng đọc diễn cảm cho trẻ phải cần nhiều thời gian vàphải rèn luyện thường xuyên thì mới đạt kết quả cao.

Câu hỏi: Trong khi giảng dạy chị có những phương pháp gí để giúp trẻ đọc diễn cảm tác phẩm văn học, chị vui lòng cho tôi biết được không?

Trả lời: Tôi cũng sử dụng các phương pháp chung như: phương pháp sử dụng đồ dùng trực quan, phương pháp trao đổi, gợi mở, phương pháp đọc kể tác phẩm một cách nghệ thuật …

Ngoài ra trường còn tổ chức nhiểu buổi văn gnhệ, ngày lễ, ngày tết để tạo điều kiện cho trẻ đọc kể diễn cảm các tác phẩm văn học .

* Nhận xét:

Qua cuộc trao đổi với giáo viên chủ nhiệm lớp 4 -5ở trường mầm non Yên Hòa, tôi thấy việc rèn kỹ năng đọc diễn cảm cho trẻ đã được quan tâm nhiều biểu hiệnlà sự nhận thức sâu sắc của giáo viên ở đây về việc rèn luyện kỹ năng đọc- kể diễn cảm và nhà trường đã áp dụng các phương pháp dạy học phù hợp, đồng thời tạo mọi điều kiện để trẻ rèn kỹ năng đọc – kể diễn cảm có vai trò rất cần thiết và quan trọng đối với sự hình thành và phát triểnđạo đức, nhân cách của trẻ.

b. Trao đổi với trẻ:

-Thời gian: 12/2008

- Họ và tên trẻ: Nguyễn Trần Phương Linh

-Lớp MGN B3.

-Nội dung trao đổi: Sử dụng câu hỏi đàm thoại

Câu hỏi

Câu trả lời

- Cháu có thích nghe cô kể chuyện và đọc thơ không?

- Cháu thấy các cô kể chuyện và đọc thơ có hay không?

- Vậy cháu có biết kể chuyện không? Cháu biết kể những chuyện gì?

- Linh rất giỏi đúng không nào? Thế ở nhà cháu có được ông bà hay bố mẹ kể chuyện cho nghe không?

- Vậy Linh có kể chuyện cho ông bà, bố mẹ nghe không?

-ở lớp cháu có được kể chuyện theo tranh không?

- Cháu có thích các nhân vật trong tranh không?

-Vì sao cháu thích?

* Nhận xét:

Sau khi trò chuyện với bé Linh, tôi thấy bé rất ham thích các bài thơ, câu chuyện đặc biệt là được xem tranh truyện .

Qua đó ta thấy được rằng trẻ có nhu cầu rất lớn về bộ môn văn, trẻ luôn mong muốn được nhge và thể hiện tác phẩm văn học. Vì vậy người lớn cần phải truyền đạt các tác phẩm đó một cách có nghệ thuật đề trẻ lĩnh hội được tri thức tốt hơn.

4. Dự giờ của giáo viên

a. Tiết 1:

- Thời gian: Ngày1/2009

- Lớp :Mẫu giáo nhỡ( 4 -5tuổi)

- Môn: Cho trẻ làm qen với tác phẩm văn học .

-Bài : Hoa Cúc Vàng

-Người dạy : Phùng Minh Thuỳ

- Giáo viên trường mầm non Yên Hoà – Quận Cầu Giấy

* Tiến trình thực hiện như sau:

1. ổ định tổ chức :

-Cho trẻ hát một bài: “ Màu Hoa ”

2. Bài mới :

- Cô hỏi trẻ ; Các cháu có biết trong bài hát có những mầu hoa gì không?

- Đúng rồi ! Có rất nhiều màu hoa đẹp và những màu hoa ấy khiến cho cuộc sống của chúng ta tươi đẹp hơn rất nhiều .Hôm naycô sẽ dạy lớp mình đọc lại bài thơ “ Hoa Cúc Vàng”, lớp mình có thích không?

 

-Cô đọc mẫu bài thơ 2-3 lần

-Cô giảng bài

+ o­ng và bướm gặp nhau trong một khu vườn:

“ Con bướm trắng

Lượn vườn hồng

Gặp con o­ng

Đang bay vội”

+ Bướm đang chơi nên rủ o­ng đi chơi cùng

“Bướm liền gọi

Rủ đi chơi”

+ Nhưng o­ng rất chăm chỉ hút nhụy hoa làm mật ngọt, thơm cho mọi người, cong bướm chỉ thích rong chơi trong vườn hoa đề khoe đôi cách sặc sỡ. Vì thế o­ng và bướm cùng bay vào vườn hoa nhưng o­ng vần lời mẹ dặn làm việc chăm chỉ. Còn bướm chỉ mải chơi

“ o­ng trả lời

tôi còn bận

Mẹ tôi dặn

Việc chưa xong

Đi chơi rong

Mẹ không thích”

+ Các cháu thấy bài thơ có hay không?

+ Bài thơ nói về những con gì?

+ o­ng và bướm gặp nhau ở đâu?

+ Bướm muốn rủ o­ng đi đâu?

+ o­ng trả lời bướm như thế nào?

+ Trong thơ các con thích nhân vật nào?

- Bây giờ lớp mình cùng cô đọc bài thơ này nhé! “ Con bướm trắng…”

-> Cho từng trẻ, cá nhân đọc

=> Giáo dục trẻ biết vâng lời cha mẹ không rong chơi, la cà…

3.Nhận xét- củng cố – tuyên dương:

-Củng cố lại tên bài thơ

-Tyuên dương trẻ học ngoan

-Nhắc nhở trẻ chưa chú ý học.

b. Nhân xét, đánh giá giờ dạy.

+ Ưu điểm:

Thực hiện đủ các bước tiến hành dạy trẻ đọc thơ, sử dụng kết hợp các phương pháp tốt, giọng đọc của cô diễn cảm .

+ Hạn chế:

Cô chưa chú ý dạt trẻ cách ngắt nghỉ câu thơ cách nhấn giọng từ và sử dụng cường độ trong khi đọc. Vì vậy trẻ chưa biết cách đọc diễn cảm bài thơ.

c. Tiết 2:

-Thời gian: 1/2009

-Lớp mẫu giáoNhỡ

-Môn văn học

-Bài: Truyện“Ba cô tiên ”

-Người dạy: Lê Thị Hồng

- Giáo viên trường mầm non Yên Hòa- Cầu Giấy

* Tiến trình thực hiện như sau:

1. Ổn định tổ chức lớp

- Cho trẻ hát 1 bài

2. Bài mới :

- Cô nói: Ngày xưa, có một cậu bé đã lên 6 tuổi rồi mà vẫn bé tí ti, bé chỉ bằng ngón tay cái mọi người thôi, cho nên ai cũng gọi là cậu bế tí hon. Do vậy để biết được tí hon có giúp đỡ bố mệ hay không, cô sẽ kể cho lớp mình nghe câu chuyện “ 3 cô tiên” lớp mình có thích không nào?

Cô kể diễn cảm câu chuyện hai lần ( lần 2 kết hợp kể theo tranh)-> khi kể đến câu “ Bố mẹ phải đi chăn trâu cho địa chủ” .Cô giải thích từ “ Địa chủ” cho trẻ hiểu ( Địa chủ là người giàu có nhưng keo kiệt và độc ác)

- Dùng câu hỏi đàm thoại để giúp trẻ hiểu nội dung truyện kết hợp kể trích dẫn theo tranh:

+ Tại sao mọi người lại gọi cậu bé là “ bé tí hon”?

-> vì tí hon chỉ bé bằng ngón tay cái của mọi người.

+ Ai dã giúp đỡ tí hon?

->Ba cô tiên áo đỏ, áo vàng và áo xanh đã giúp đỡ Tí hon và bố mẹ của tí hon có nhà cửa đẹp, có ruộng và nhiều quần áo đẹp.

+ Vì sao tí hon được các cô tiên giúp

-> Vì tí hon chăm chỉ và yêu thương bố mẹ. Thấy vậy các cô tiên rất cảm động nên đã giúp gia đình tí hon.

3. Kết thúc tiết học

- Kể lại câu chuyện 1 lần nữa

-Giáo dục trẻ biết giúp đỡ yêu thương cha mẹ.

*. Nhận xét – củng cố – tuyên dương.

- Củng cố lại tên chuyện, nhận xét gìơ học.

Tuyên dương những trẻ học ngoan, nhắc nhở trẻ chưa chú ý

* Nhận xét đánh giá giờ dậy.

- Ưu điểm:Thực hiện đủ các bước dạy trẻ kể chuyện biết kết hợp sử dụng tranh chuyện để giảng giải nội dung câu chuyện.

- Tồn tại: Giọng kể của cô chưa được diễn cảm, chưa thể hiện rõ giọng của các nhân vật. Vì vậy chưa thu hút trẻ vào nội dung câu chuyện.

5. Đánh giá tình hình, tìm hiểu nguyên nhân :

a. Những điểm tốt:

- ở các trường mầm non, phần lớn trẻ rất thông minh ham thích học môn văn ( kể chuyện, đọc thơ)

- Cơ sở vật chất, đồ dùng dạy học phục vụ cho môn văn học tương đối đầy dủ.

b.Những điểm hạn chế:

- Giáo viênsử dụng các phương pháp dạy học môn văn chưa được nhuyễn . Số trẻ biết đọc diễn cảm rất ít.

- cô chưa quan tâm nhiều đến việc rèn đọc diễn cảm cho trẻ.

6.Xác định nguyên nhân của tình hình.

Theo tôi việc rèn kỹ năng đọc diễn cảm cho trẻ 4 -5tuổi ởcác trường mầm nonchưa đạt hiệu quả cao bởi nhiều nguyên nhân:

Thứ nhất: đó là việc giáo viên chưa thê hiện rõ ngữ điệu, cường điệu của âm thanh ngôn ngữ khi đọc tác phẩm cho trẻ nghe

Thứ hai: là do giáo viên sử dụng chưa hợp lý các phương pháp dạy học và những đồ dùng trực quan khi giảng dạy.

Thứ ba: là chưa chú ý rèn kỹ năng đọc diễn cảm cho trẻ qua các môn học và dưới các hình thức khác nhau

 

 

C . Một số biện pháp thực hiện đề tài

Sau khi tìm hiểu nguyên nhân của việc rèn kỹ năng đọc diễn cảm cho trẻ mẫu giáo nhỡ( trường mầm non Yên Hoà ). Tôi xin đề xuất một số biện pháp sau:

1.Giáo viên phải nhận thức đúng về tầm quan trọng của việc đọc diễn cảm.

Nhận thức đúng về việc đọc diễn cảm là phải có sự hiểu biết sâu sắc về kiến thức văn học, nghiên cứu kỹ từng tác phẩm để hiểu được rằng muốn truyền thụ các tác phẩm văn học đến trẻ một cách tốt nhất cần phải sử dụng ngôn ngữ đọc một cách tốt nhất cần phải sử dụng ngôn ngữ đọc một cách có nghệ thuật . Việc rèn kỹ năng đọc diễn cảm cho trẻ có tác dụng phát triển ngôn ngữ , hình thành những tình cảm đạo đức cho trẻ đối với sự vật, con người ở môi trường xung quanh.

Ví dụ: khi dạy trẻ đọc bài thơ “ Dán hoa tặng mẹ” – Khai Minh, trẻ học được cách nói với mẹ khi tặng hoa cho mẹ đồng thời có tình cảm yêu thương, kính trọng mẹ qua ngôn ngữ đọc diễn cảm của cô.

Rèn kỹ năng đọc diễn cảm cho trẻ mầm non là cơ sở ban đầu cho việc cảm thụ các tác phẩm văn học của trẻ ở các cấp học tiếp theo. Vì vậy việc rèn kỹ năng đọc diễn cảm cho trẻ là hết sức quan trọng.

2. Giáo viên phải tự rèn luyện cho mình các thủ thuật ngữ âm khi đọc tác phẩm văn học :

Để truyền thụ một tác phẩm văn học đến trẻ một cách trọn vẹn, dễ dàng thì người giáo viên mầm non cân phải rèn luyện nắm được các thủ thuật đọc, kể, có được kỹ năng, thậm chí kỹ xảo đọc diễn cảm. Việc rèn luyện này đòi hỏi người giáo viên phải đọc kĩ tác phẩm văn học và phân tích từng chi tiết nhỏ của tác phẩm để từ đó xác định và sử dụng đúng giọng điệu cơ bản, ngữ điệu, ngắt giọng theo đúng nhịp điệu, cường độ của âm thanh ngôn ngữ của mình.

Giọng điệu cơ bản là tính chất chung của giọng đọc, giọng kể khi trình bày một tác phẩm văn học nghệ thuật, giọng điệu cơ bản phụ thuộc vào thể loại, nội dung tư tưởng phong cách ngôn ngữ của tác phẩm .

ví dụ:với bài thơ “ Tết đang vào nhà” cần đọc với giọng điệu rộn ràng vui vẻ để khắc họa cảnh vật và hoạt động của con người rất sáng sủa, sinh động thực sự gợi tâm trạng vui sướng, yêu đời với mùa xuân đang tới

Hoa đào trước ngõ

Cười vui sáng hồng

Hoa mai trong vườn

Rung rinh cánh trắng

Sân nhà đầy nắng

Mẹ phơi áo hoa

Em dán tranh gà

Ông treo câu đối

Tết đang vào nhà

Với bài thơ “ Gà mẹ đếm con” giọng điệu khi đọc phải hồn nhiên, trong trẻo để thể hiện bức tranh thiên nhiên đẹp, tươi sáng mà giản dị, có pha chút tinh nghịch như cái nhìn của trẻ thơ.

Cục… cục… gà mẹ đếm

Một, hai, ba…và nhiều

Đàn gà con vừa nở

Chẳng biết là bao nhiêu

Có hạt nắng bé xíu

Vừa rơi trên nền nhà

Thế là cả đản gà

ùa lên tranh nhau nhặt

Gà mẹ sợ con lạc

Cục cục đuổi theo sau

Phải bắt đầu đếm lại

Một, hai, ba và nhiều

Việc lựa chọn và thể hiện giọng điệu cơ bản có ý nghĩa quan trọng trong việc rèn kỹ năng đọc diễn cảm cho trẻ, bởi vì một trong những yêu cầu của việc rèn kỹ năngđọc diễn cảm cho trẻ cũng là viẹc giúp trẻ cảm nhận và thể hiện các giọng điệu khác nhau khi trình bày: trang trọng hay vui vẻ, êm dịu hay hóm hỉnh…

Trên nền của giọng điệu cơ bản, người đọc còn phải sử dụng các sắc thái khác nhau tùy theo diễn biến nội dung để trình bày trọn vẹn tác phẩm . Một trong những sắc thái của giọng đọc được thể hiện ở yếu tố ngữ điệu. Ngữ điệu là những thay đổi chủ yếu về độ cao của giọng khi đọc, nó có thể miêu tả lại được tâm trạng hành động, cá tính của các nhân vật, bộc lộ thái độ của mình trước các nhân vật đó

Ví dụ: với câu chuyện “ Quả táo của ai” giọng điệu cơ bản là trong sáng, sôi nổi thẻ hiện nội dung là thỏ, quạ, nhím, cùng muốn nhận một quả táo và cuối cùng quả táo đó về ai. Trong câu chuyện này, ngữ điệu khi thể hiện ngôn ngữ của thỏ, nhím, quạ, cần phải cao, thậm chí có phần gay gắt thể hiện được ý thức tranh chấp của các con vật này. Như giọng điệu của nhím phải có tính chất khẳng định: “Quả táo chín rụng, tôi bắt được mà”.

Giọng của thỏ đòi hỏi khẳng định hơn “ Tôi tìm thấy quả táo chứ! Quả táo này của tôi”

Còn giọng của quạ đen quyết liệt không kém “quả táo này tôi hái đấy”.

Đối lập với ngữ điệu cao, có tính gay gắt đó là ngữ điệu trầm, ôn hòa của gấu, thể hiện một tính cách chậm rãi, sáng suốt: “Các cháu đừng tranh cãi nữa ! Cả ba cùng nói đúng, song không nên tranh giành nhau như vậy, hãy bổ quả táo ra làm ba phần, mỗi cháu một phần”.

Ngoài yếu tố ngữ điệu ra, sắc thái của giọng đọc còn thể hiện ở yếu tố nhịp điệu, cường độ, nhịp điệu chính là tốc độ của giọng đọc, cường độ giọng đọc là độ vang, độ mạnh đối với lứa tuổi trẻ mầm non cần đọc những tác phẩm với nhịp điệu, cường độ vừa phải, phù hợp với ngữ điệu giọng điệu cơ bản của tác phẩm.

Ví dụ khi kể chuyện cổ tích “Cóc kiện trời” cần kể với giọng điệu sôi nổi, rõ ràng, có pha chút cảm phục. Đoạn đầu sẽ được kể với giọng điệu chậm rãi, với mục đích giới thiệu bối cảnh câu chuyện và các nhân vật

“ Thủa xa xưa, Ngọc hoàng cai quản tất cả các việc trên trời, dưới đất. Ngọc Hoàng ra lệnh cho thần mưa làm mưa cho tất cả các con vật và cây cỏ có nước uống. Nhưng đã ba năm nay không có một giọt mưa nào. Khắp nơi đất đai nứt nẻ, cây cỏ khát nước chết rụi, các con thú cũng chết dần chết mòn vì khát. Muôn loài đều kêu than ai oán, vậy mà trời có thấu. Một hôm các con vật họp bàn nhau lại chúng quyết định cử Cóc lên gặp Ngọc Hoàng. Cùng đi với Cóc có Cáo, Gấu và Cọp…”

Đến đoạn miêu tả cuộc chiến giữa các nhân vật và tay chân của Ngọc Hoàng lại cần một nhịp điệu nhanh hơn cường độ mạnh hơn thể hiện tính chất căng thẳng cuộc chiến đấu:

“ Bầy gà vừa ló khỏi cửa, Cóc ra lệnh cho Cáo xông ra vồ gà. Biết gà bị vồ mất Ngọc Hoàng liền sai chó ra giữ Cáo. Chó chạy ra chỉ kịp sủa lên mấy tiếng đã bị Gấu ra chộp lấy tha đi. Ngọc Hoàng lại sai một toán lính ra giữ Gấu. Lần này Cọp xông ra quật chết từng lính không sót người nào…”

Liên quan đến cường điệu và cường độ phải kể đến ngắt giọng. Quãng ngắt giọng ngắn thường ở trong nhịp điệu nhanh, cường độ mạnh, thể hiện tính chất náo nhiệt hoặc căng thẳng. Quãng ngắt dài thường trong nhịp điệu chậm, cường độ nhẹ, thể hiện tính chất buồn bi thương.

Như vậy là các thủ thuật về ngữ âmcó vai trò rất quan trọngđối với việc rèn kỹ năng đọc diễn cảm cho trẻ tác phẩm văn học có cuốc hút được trẻ và trẻ có cảm thụđầy đủ những giá trị nghệ thuật hay không là phụ thuộc vào cách đọc của cô.

Do đó, giáo viên cần phải trang bị cho mình các thủ thuật đọc diễn cảm tác phẩm văn học

3. Sử dụng yếu tố phi ngôn ngữ khi đọc tác phẩm văn học như:

Tư thế, nét mặt, ánh mắt cử chỉ…để tăng thêm sức biểu cảm cho lời nói là cần thiết.

Những cử chỉ đơn giản, chân thực coa nội dung sâu sắc sẽ tăng thêm sức diễn cảm cho tác phẩm ; Vì thế khi truyền đạt một tác phẩm đến với trẻ người giáo viên cần chú ý đến điều này.

Vd: Khi trình bày bài thơ “ Chim chích bông” Giáo viên phải đọc với giọng vui tươi, hồn nhiên. Ngữ điệu của 6 câu đầu là miêu tả hơi trầm. Đoạn sau là đối thoại, ngữ điệu cần cao hơn có thể kết hợp cử chỉ giơ tay lên vẫy khi đọc đoạn:

“ Em hãy gọi !

Chích bông ơi!

Chim xuống nhé

Có thích không?”

Và có thể cúi xuống gật gậtđầu kết hợp nét mặt tươi vui khi đọc đoạn:

“ Chú chích bông

Liền xà xuống

Bắt sâu cùng

Và luôn mồn

Thích!

Thích!

Thích!

Việc kết hợp các tư thế nét mặt, cử chỉ… với những thủ thuật ngữ âm sẽ có tư duy truyền thụ rất lớn tới người nghe. Nết mặt, ánh mắtưởng tượngươi nếu là tác phẩm vui, diễn biến coa hậu có tình tiết ngộ nghĩnh.

Nét mặt buồn nếu tác phẩm có tính chất bi thương. Sự giao cảm giữa người đọc, người kể với người nghe chính là thể hiện ở nết mặt, ánh mắt, cử chỉ. Tuy nhiên tư thế cử chỉ sẽ mất đi sức biểu cảm mạnh mẽ nếu lạm dụng nó. Vì thế cần sử dụng có mức độ để trẻ khỏi bị phân tán bởi những ấn tượng bên ngoài tác phẩm .

4.Tổ chức rèn kỹ năng đọc diễn cảm cho trẻ dưới nhiềuhình thức khác nhau.

Việc rèn kỹ năng đọc diễn cảm cho trẻ có thể được diễn ra linh hoạt theo hai hình thức chính: hình thức trong giờ học và hình thức ngoài giờ học. Hình thức trong giờ học là cô rèn kỹ năngđọc diễn cảm cho trẻ trong tiết học văn học mà trong đó cô dọc diễn cảm các bài thơ, câu chuyện đã được phân phối theo chương trình qui định.

Vd: khi dạy bài thơ “ Cây đào”- Nhược Thủy, cô cho trẻ đọc bài thơ nhiều lầnvàchú ý dạy trẻ cách ngắt nghỉ lên giọng, xuống giọng… Cho hợp lý.

Còn về hình thức ngoài giờ thì ít được áp dụng vì vậy cần lưu ý quan tâm đến vấn đề này hiều hơn hình thức ngoài giờ học có ý nghĩa là trong lúc dạo chơi ngoài trời. Trong giờ chuẩn bị cơm trưa, sau lúc ngủ dậy kể cả giờ chơi tự do… Cô đều có thể rèn cho trẻ kỹ năng đọc diễn cảm .

Vd: Trong lúc dạo chơi ngoài trời, ở lớp mẫu giáo bé cô có thể đọc cho trẻ đọc diễn cảm bài tthơ “ Đi nắng” tác giả – Nhược Thủy.

Hay trong giờ chuẩn bị cơm trưa cô cho trẻ đọc diễn cảm bài thơ “ Nhớ ơn”

Hoặc trước khi đi ngủ cô cho trẻ đọc diễn cảm bài thơ:

“ Giờ đi ngủ”

Hình thức ngoài giờ học là hình thứcơn, giúp trẻ nhớ lại các bài thơ, câu chuyện đã được nghe và đặc biệtlà rèn kỹ năng đọc diễn cảm cho trẻ một cách tự nhiên nhất.

Vì vậy giáo viên cần chú ý tăng cường việc rèn kỹ năng đọc diễn cảm cho trẻ dưới hình thức ngoài tiết học.

5. Rèn kỹ năng đọc diễn cảm cho trẻ qua các môn học khác

Việc rèn kỹ năng đọc diễn cảm cho trẻ không chỉ diễn ra ở tiết học văn học mà còn được diễn ra trong cáchoạt động hoạc tập khác như:

Môn làn quen với môi trường xung quanh

Chơi vận động

Môn tạo hình…

Vì thế các bài thơ trong các bộ môn đó không hề mất đi ý nghĩa văn học của nó mà còn giúp trẻ hiểu một cách dẽ dàng nội dung của tác phẩm, đặc biệt là kỹ năng đọc diễn cảm của trẻ dần phát triển .

Ví dụ : khi dạy môn: Môi trường xung quanh về “ một số vật nuôi trong gia đình” cô có thể kết hợp cho trẻ đọc diễn cảm bài thơ “ Đàn gà con” ( Phạm Hổ) để rèn luyện kỹ năng đọc diễn cảmcho trẻ.

Đàn gà con

Mười quả trứng tròn

Mẹ gà ấp ủ

Mười chú gà con

Hôm nay ra đủ

Lòng trắng lòng đỏ

Thành mỏ, thành chân

Cái mỏ tí hon

Cái chân bé xíu

Lông vàng mát dịu

Mắt đen sáng ngời

Ơi chú gà ơi

Ta yêu chú lắm

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


Hoặc khi chơi vận động trò chơi:

“ Kéo cưa lừa sẻ” cô cho trẻđọc diễn cảm bài đồng dao “ kéo cưa lừa sẻ”

Tuy nhiên việc rèn kỹ năng đọc diễn cảm cho trẻ qua môn văn vẫn là chính.

Những biện pháp trên tôi đã tiến hành thực hiện trên lớp học mà tôi đang chủ nhiệm (Lớp MGN B3 – trường mầm non Yên Hoà – Quận Cầu Giấy) thì đã thực sự thu được kết quả đáng kể trên trẻ cụ thểnhư sau :

Nội dung

Số trẻ

Yêu thích tác phẩm

Đọc kể diễn cảm tác phẩm

Giáo dục lễ giáo qua tác phẩm

Đ

Đ

Đ

Trước khi sử dụng

20

5

15

2

18

7

13

Sau khi sử dụng

20

16

4

15

5

19

1

 

* Kết quả chung

Sau khi tác động một số biện pháp đề xuất như trên tôi thấy trẻ có hứng thú hơn với bài học, mạnh dạn phát biểu và đặc biệtkỹ năng đọc diễn cảm của trẻ tăng lên nhiều so với trước.

Cụ thể là nhiều trẻ chưa biết ngắt nghỉ đúng nhịp các câu thơ thì hay từ chỗ trẻ không đọc đúng ngữ điệu của bài thơ thì nay đã biết cách thể hiện tâm trạng , hành động của nhân vật, nhất là sự tiến bộ của một số trẻ về cách thể hiện tình cảm của mình qua giọng đọc .

 

 

 

 

 

III . KẾT LUẬN

Bộ môn “ cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học “ là một trong những nội dunggiáo dục rất quan trọng. Nó giúp trẻhình thành và phát triển nhân cách, đạo đức, tình cảm cho trẻ. Trong đó kỹ năng đọc diễn cảm đóng vai trò hết sức cần thiết, nó không chỉ giớp trẻ cảm nhận được tác phẩm văn họcmột cách tốt nhất mà còn là cơ sở cho sự cảm thụ văn học của trẻ ở các bậc học tiếp theo. Nhận thức được tầm quan trọng đó nên tôi đã chọn đề tài “ Một số biện pháp giúp trẻ rèn luyện kỹ năng dọc diễn cảm cho trẻ mẫu giáo 4-5tuổi” để nghiên cứu . Trong đề tài này, tôi tập trung chủ yếu vào việc nghiên cứu kỹ năng đọc diễn cảm của trẻ mẫu giáo nhỡ, từ việc tìm hiểu tình hình , xác định nguyên nhân về việc đọc diễn cảm của trẻ ở trường mẫu giáo và trên đây là một số kinh nghiệm nhỏ cũng như biện pháp tôi đã sử dụng để nâng cao khả năng đọc diễn cảm tác phẩm văn học cho trẻ được tốt hơn.

Qua thời gian thực hiện tôi rút ra bài học kinh nghiệm :

-Bản thân phải tự học hỏi đồng nghiệp

-Cô giáo phải nắm được đặc điểm tâm sinh lí của trẻ lớp mình để có biện pháp thực hiện phù hợp .

-Trẻ phải được thực hiện thường xuyên ,làm tốt cô phải động viên trẻ chưa tốt cô phải khuyến khích để trẻ cố gắng hơn.

Do kiến thức còn hạn hẹp chắc chắn trong quá trình làm đề tài, chắc còn nhiều thiếu sót. Vì vậy rất cần sự đóng góp của các đồng nghiệpđể giúp tôi thực hiện tốt được đề tài này .

 

Người viết

Giáo viên : Đỗ Thị Thuý Hằng

 

MỤC LỤC

 

I .Đặt vấn đề

II. Giải quyết vấn đề

  1. Cơ sở lí luận

1.Ý nghĩa của vấn đề nghiên cứu

2.Đặc điểmtâm sinh lý của lứa tuổi 4 -5 tuổi

3.Thống kê chương trình mầm non hiện nay

4.Định nghĩa thế nào là đọc diễn cảm

5.Những tiêu chí đánh giá năng lực đọc diễn cảm của trẻ

B . Cơ sở thực tiễn và thực trạng khi thực hiện đề tài

1. Vài nét về trường mầm non

2. Điều tra vấn đề liên quan đến đề tài

3. Trao đổi với giáo viên và phụ huynh

4. Dự giờ giáo viên

5. Đánh giá tình hình ,tìm hiểu nguyên nhân

6. Xác định nguyên nhân của tình hình

C. Một số biện pháp thực hiện đề tài

III. Phần kết luận

 

Để lại phản hồi của bạn cho bài viết này


Các tin khác

  • Hoạt động Giờ tập thể dục buổi sáng của các bé.

    Giờ tập thể dục buổi sáng của các bé.

    Thể dục buổi sáng là một trong các hoạt động phát triển vận động của trẻ. Mỗi buổi sáng, tất cả các bé Trường mầm non Yên Hòa được các cô giáo đưa ra sân tập thể dục trong tiếng nhạc rộn ràng. Sau khi đi vòng tròn khởi động chuyển sang hàng dọc rồi hàng ngang, các bé vẻ mặt thật háo hức tập các động tác của bài tập thể dục sáng gồm: Hô hấp, tay, bụng, chân, [...]

    Xem tiếp →
  • Hoạt động Hội thảo bảo hiểm nhân thọ cho CBGV-NV.

    Hội thảo bảo hiểm nhân thọ cho CBGV-NV.

    Ngày 21/11/2014 Trường mầm non Yên Hòa phối hợp với Công ty bảo hiểm nhân thọ Dai-Ichi Nhật Bản tổ chức hội thảo “Giới thiệu sản phẩm bảo hiểm nhân thọ”.Trong cuộc hội thảo, CBGV-NV nhà trường được gặp gỡ và trao đổi với các chuyên gia về quyền lợi bảo vệ ưu việt của sản phẩm bảo hiểm nhân thọ là chỗ dựa tài chính kịp thời cho việc chăm sóc và điều trị, giúp sớm trở lại cuộc [...]

    Xem tiếp →
  • Hoạt động Ngày hội tri ân ngày nhà giáo Việt Nam 20/11.

    Ngày hội tri ân ngày nhà giáo Việt Nam 20/11.

    Hàng năm, cứ đến Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, trong mỗi chúng ta, những người làm công tác dạy học, lại thấy lòng mình xốn xang vô hạn. Kỷ niệm những ngày đi học, được các cô thầy dắt dìu dạy bảo. Hoà chung với không khí đó, chiều ngày 19 tháng 11 năm 2014, Trường mầm non Yên Hòa tổ chức “Ngày hội tri ân ngày nhà giáo Việt Nam 20/11″. Về dự buổi họp mặt gồm có: [...]

    Xem tiếp →
  • Hoạt động Trường mầm non Yên Hòa tổ chức liên hoan văn nghệ chào mừng ngày nhà giáo Việt nam 20/11.

    Trường mầm non Yên Hòa tổ chức liên hoan văn nghệ chào mừng ngày nhà giáo Việt nam 20/11.

    Hòa trong không khí tưng bừng, phấn khởi của cả nước, ngày 18/11/2014 Trường mầm non Yên Hòa long trọng tổ chức liên hoan văn nghệ chào mừng ngày nhà giáo Việt Nam 20/11 nhằm tôn vinh, thể hiện tình cảm biết ơn, kính trọng với các thầy giáo, cô giáo. Hình ảnh người thầy giáo, cô giáo có thể nói là người cha mẹ thứ hai, người đã dạy dỗ về đạo đức làm người, dìu dắt chúng ta [...]

    Xem tiếp →
  • Hoạt động Trường mầm non Yên Hòa vinh dự được Ủy Ban Nhân Dân Quận Cầu Giấy trao tặng giấy khen “ Tập thể lao động tiên tiến “.

    Trường mầm non Yên Hòa vinh dự được Ủy Ban Nhân Dân Quận Cầu Giấy trao tặng giấy khen “ Tập thể lao động tiên tiến “.

    Ngày 14/11/2014, hướng tới kỷ niệm ngày Nhà giáo Việt Nam, Ủy Ban Nhân Dân Quận Cầu Giấy đã tổ chức Lễ tuyên dương khen thưởng các điển hình tiên tiến, nhà giáo mẫu mực tiêu biểu năm học 2013 – 2014. Trong năm học 2013 – 2014, bằng sự nỗ lực phấn đấu của đội ngũ cán bộ giáo viên cùng với sự quan tâm, chỉ đạo, tạo điều kiện của các cấp lãnh đạo, Trường mầm non Yên Hòa [...]

    Xem tiếp →